Nasze imprezy

P
W
Ś
C
P
S
N
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

Wydarzenie

Konferencja: Reformacja w Prusach Królewskich, Książęcych i Inflantach. Historia – Ludzie – Sztuka – Literatura

Centrum św. Jana, 29-09-2017 - 30-09-2017

Jubileusz Pięćsetlecia Reformacji (1517–2017)
Reformacja w Prusach Królewskich, Książęcych i Inflantach.
Historia – Ludzie – Sztuka – Literatura.
Centrum św. Jana w Gdańsku, 29-30 września 2017 r.
 
Wystąpienie dr Marcina Lutra w Wittenberdze zapoczątkowało czas wielkich religijnych, kulturowych i politycznych zmian odmieniając całkowicie oblicze społeczne ówczesnej Europy.

Niniejsza konferencja nawiązując do celebrowanych niegdyś uroczystych obchodów Święta Reformacji w Gdańsku, Elblągu, Toruniu i Królewcu, stanowi próbę naukowej refleksji nad dziejami i różnorodnymi konsekwencjami tego wydarzenia dla krain południowego regionu Morza Bałtyckiego, od dawnych Prus Królewskich aż po Inflanty.

__

Gdy w 1517 r. dr Marcin Luter, mnich, profesor teologii Uniwersytetu w Wittenberdze wystąpił z propozycją akademickiej dysputy nad 95 tezami przeciwko handlowi odpustami, nikt nie miał pojęcia o konsekwencji tego czynu dla cywilizacji europejskiej. W przeciągu kilkudziesięciu lat doszło do wielkiej schizmy w zachodnim, łacińskim chrześcijaństwie i wykształcenia się nowej, wczesnonowożytnej formacji kulturowej. Europa podzielona na wrogie sobie obozy, protestancki i katolicki, w odmienności poszukiwała zbawienia w imię Jezusa Chrystusa. Dzieliły inne spojrzenia na miejsce człowieka we wspólnocie wierzących, na rolę duchowieństwa i instytucji Kościoła;  przewartościowaniu uległy dotychczasowe kryteria obyczajowości, zmieniły się poglądy na sztukę i architekturę.

Doskonałym probierzem ówczesnych przemian stały się obie części Prus, zarówno Królewskie, jak i Krzyżackie, te ostatnie w skutek reformacji przekształcone w 1525 r. w luterańskie państwo świeckie (Prusy Książęce). Niektóre z tutejszych ośrodków przeżyły zarówno gorączkę początku reformacji, jak i gorycz przymusowego powrotu do katolicyzmu. Po latach zmagań i sporów nadane przez króla Zygmunta Augusta miastom i szlachcie tego regionu przywileje tolerancji wyznaniowej ugruntowały sukces luteranizmu. Wielkie miasta pruskie stały się jednymi z najważniejszych ośrodków protestantyzmu w północnej Europie. Równocześnie, to w Prusach granice pomiędzy wyznaniami były nader wyraźne, dzieląc ziemie jak i ludzkie postawy.

Dyskusja i próby oceny reformacji trwają nieprzerwanie od kilkuset lat, i każde pokolenie historyków na nowo będzie ją rozpoczynać, nie dochodząc do ostatecznych wniosków. Nawiązując do obchodzonych w przeszłości uroczystych obchodów święta Reformacji w Gdańsku, Elblągu, Toruniu i Królewcu, uważamy, że warto skorzystać z przypadającego na rok 2017 jubileuszu 500-lecia Reformacji i włączyć się do naukowej refleksji nad dziejami i konsekwencjami tego wydarzenia, zarówno w sferze religijnej, jak i w dziejach państw i społeczeństw, w sztuce, architekturze, literaturze, nauce.

Interesować nas będzie zatem nie tylko czysto historyczne ujęcie tego problemu, dynamika zdarzeń, ważne postacie, propagowane idee, konflikty oraz organizacja zborowa. Naszym celem będzie również pogłębiona refleksja nad różnymi dziedzictwami reformacji w przestrzeni obu części Prus, dziś już po części utraconymi w skutek dziejowych katastrof. Tym bardziej warto podjąć wysiłek refleksji nad znaczeniem długiego trwania reformacji w regionie nadbałtyckim.

Konferencja skupiać się będzie w głównej mierze na epoce nowożytnej od XVI po początki XIX w., czyli od pojawienia się reformacji aż do zniesienia autonomicznych kościołów luterańskich w wielkich miastach pruskich oraz unii i utworzenia Kościoła Ewangelickiego w Prusach w 1817 r.

Program konferencji (PROGRAM KONFERENCJI DO POBRANIA - PDF)

♦  Piątek, 29 września 2017 roku


Reformacja – punkt wyjścia, kontekst Prus i Inflant

9.30–9.45     Otwarcie obrad

9.45–10.15   Prof. UG dr hab. Sławomir Kościelak
—————‘Od tez Marcina Lutra do kazań Jakoba Heggego. Kościół w Gdańsku w okresie pierwszych
—————‘wystąpień reformacyjnych.

10.15–10.30  Dyskusja

10.30–11.00  Prof. UG dr hab. Rafał Kubicki
—————‘Mendykanci wobec reformacji w Prusach Królewskich i Zakonnych do 1526 roku.

11.00–11.15  Dyskusja

11.15–11.45  Przerwa kawowa

11.45–12.15  Dr Paweł Jeziorski
—————‘Reformacja na południowo-wschodnich kresach dawnych Inflant. Przykład województwa inflanckiego.

12.15–12.30  Dyskusja

12.30–13.00  Prof. dr hab. Bogusław Dybaś
—————‘Reformacja i nowe struktury państwowe na przykładzie dawnych Inflant.
—————‘Gotthard Kettler i książę Magnus Holsztyński.

13.00–13.15  Dyskusja

13.15–14.30  Obiad

Reformacja, Druga Reformacja – konsekwencje polityczne, prawne, społeczne

14.30–15.00  Prof. dr hab. Hans-Jürgen Bömelburg
Szczegółowy temat jeszcze nie podany.

15.00–15.15  Dyskusja

15.15–15.45  Prof. dr hab. Edmund Kizik
—————‘Pomoc finansowa protestanckiego Gdańska dla współwyznawców w kraju i za granicą.

15.45–16.00  Dyskusja

16.00–16.30  Przerwa kawowa

16.30–17.00  Prof. dr hab. Michael G. Müller
—————‘Das ‚richtige’ Augsburgische Bekenntnis. Der Streit um Rechtgläubigkeit
—————‘im Danzig des späten 16. Jahrhunderts.

17.00–17.15  Dyskusja

17.15–17.45  Ks. prof. dr hab. Wojciech Zawadzki
—————‘Elbląska superintendentura kościoła reformowanego na przełomie XVIII/XIX wieku.

17.45–18.00 Dyskusja

18.00–18.30 Podsumowanie pierwszego dnia obrad

 

♦  Sobota, 30 września 2017 roku


Reformacja: Ludzie – Sztuka – Literatura

10.00–10.30   Dr Maciej Ptaszyński
—————‘Wizerunek Lutra w edyktach i polemikach antyprotestanckich I połowy XVI w. w Polsce.

10.30–10.45  Dyskusja

10.45–11.15  Prof. UW, dr hab. Grażyna Jurkowlaniec
—————‘Drzeworyty w królewieckich drukach Hansa Daubmanna.

11.15–11.30  Dyskusja

11.30–12.00  Przerwa kawowa

12.00–12.30  Prof. UG, dr hab. Andrzej Woziński
—————‘Wystrój Dworu Artusa wobec przemian religijnych, politycznych i społecznych
—————‘w Gdańsku w pierwszej połowie XVI wieku.

12.30–12.45  Dyskusja

12.45–13.15  Prof. UMK, dr hab. Piotr Birecki
—————‘Prusy Królewskie i Książęce. Dwa światy sztuki luterańskiej.

13.15–13.30  Dyskusja

13.30–14.30  Obiad

14.30–15.00  Dr Piotr Kociumbas
—————‘Lokalne śpiewniki religijne jako asumpt do refleksji nad kondycją pieśni ewangelickiej w nowożytnym Gdańsku.

15.00–15.15  Dyskusja

15.15–15.45  Dr Janusz Mosakowski
—————‘Johannes Knade (Knothe) i Michael Meurer jako literaccy bohaterowie gdańskiej reformacji w XIX wieku.

15.45–16.00  Dyskusja

16.00–17.00  Dyskusja i podsumowanie obrad drugiego dnia i całości konferencji


Organizatorami Konferencji są prof. Edmund Kizik (Instytut Historii PAN), prof. Sławomir Kościelak (Instytut Historii, Uniwersytet Gdański) i prof. Andrzej Woziński (Instytut Historii Sztuki, Uniwersytet Gdański).