portret Eli Pękały, czarno-białe zdjęcie
20/11/2026

Zatrzymał nas żal. Odeszła Ela Pękała. Nasza Ela. Elunia.

Wspaniała wicedyrektorka Nadbałtyckiego Centrum Kultury w Gdańsku, redaktorka, animatorka kultury. Dobry duch Ratusza Staromiejskiego. Człowiek, na którego zawsze można było liczyć.

Naiwnie wierzyliśmy, że tak będzie zawsze. Że zawsze będzie można zadzwonić, zapytać, poradzić się. Że odbierze telefon, poprawi tekst, znajdzie rozwiązanie. Że powie swoje „jest interes do zrobienia” i wszystko jakoś się ułoży.

Mądra, cierpliwa, ciepła, taktowna. Niezwykle uważna na ludzi i na słowa. Zawsze gotowa pomóc. Zawsze z odpowiedzią, radą i dobrym słowem.

Ela miała niezwykły dar. Potrafiła poprawić każdy tekst tak, że stawał się piękną polszczyzną, a jednocześnie nie tracił nic z głosu autora. Podobnie było z ludźmi. Nie próbowała nikogo zmieniać na własną modłę. Pomagała każdemu odnaleźć własny głos.

Była jednym z filarów NCK Gdańsk. Wprowadzała kolejne osoby w świat kultury, uczyła nas patrzeć, czytać, pisać i rozumieć. Często pozostawała w cieniu, choć trudno wyobrazić sobie tę instytucję bez niej.

Wiadomość o Jej odejściu zatrzymała nas w pół zdania. Zostawiła pustkę, której nie umiemy jeszcze nazwać, i poczucie, że straciliśmy kogoś znacznie więcej niż współpracowniczkę, mentorkę czy przyjaciółkę.

Elu, zostawiłaś cząstkę siebie w każdym z nas. W tekstach, które piszemy. W sposobie, w jakim myślimy o kulturze. I w tym, jak staramy się traktować innych ludzi.

Dziękujemy Ci za wszystko, Elu. Tak bardzo będzie nam Ciebie brakowało.

 

Publikujemy wspomnienie Bronisławy Dejny, wicedyrektorki, wieloletniej pracowniczki NCK Gdańsk, animatorki kultury, kuratorki.

Pożegnanie Elżbiety Pękały

Są osoby, na których stoi instytucja, Maciej Nowak w wywiadzie z okazji pięciolecia NCK: ”osobą, na której NCK się opiera jest Ela Pękała”. To było w 1997 roku i już wtedy Ela mocno zaznaczyła swą pozycję w Centrum.

Ela była naszą poradnią językową o każdej porze i na każdy temat, redaktorką naszych myśli, które oddawała w poprawnej polszczyźnie. Została oficjalnie mianowana Redaktorką Kultury Nadbałtyckiej, tytuł został nadany na specjalnym posiedzeniu komisji, której członkowie niejednokrotnie zawdzięczali Eli poprawność językową i stylistyczną elokwencję swoich tekstów. Filmowa relacja z obrad komisji została po raz pierwszy pokazana 11.12.2015 roku podczas dedykowanemu Eli Benefisu Fajnego Człowieka. Słuchała co mamy do powiedzenia, miała wyjątkową cierpliwość, nasłuch na nasze przemyślenia. Słuchała moich wielowątkowych opowieści, szkatułkowych narracji i zapętleń i nigdy nie mówiła: przestań, już to słyszałam, już to mówiłaś. Jej codzienna obecność w Ratuszu była nie do przecenienia, a to wiemy dzisiaj!

Odejście Eli wyraziście uzmysławia spojrzenie, na fenomen początków Nadbałtyckiego Centrum Kultury, widoczne z perspektywy jego 35-letniej historii, to wkrótce. Wykrystalizowany wówczas zespół z siecią powiązań merytorycznych, producenckich a raczej organizacyjno-samopomocowych, a z czasem towarzysko-przyjacielskich stał się mitem założycielskim, z którego wartości czerpiemy, do którego się odnosimy. Trawestując Mietka Abramowicza, każdy wniósł to co miał najlepszego, korzystaliśmy z siebie bez zahamowań, tak wiem, Ela określała mnie „poganiaczem niewolników”.

Ostatni raz byliśmy u Ciebie Elusiu późnym latem, w końcówce sierpnia po czterysta sztuk liści wiśni, z Twego ogródka – przepis na likier z aronii. A wiśnie zostały wcześniej nastawione na nalewkę według Twego polecenia. Rosnąca przy wiśni kępa różowych i czerwonych floksów opanowana przez ekspansywny podagrycznik, aż prosiła się o ratunek. Elu, przyjdę po nie wczesną wiosną, w okresie sadzenia. Ależ skarbie, wykop teraz, weź sobie już, masz tam łopatkę. 

Pozostał czas sadzenia, on nadejdzie!

Ela odeszła 19 listopada w dniu swoich imienin, znalazłam laurkę z 2001 roku:

Elusi kochanej

w dniu Jej święta

nasze serdeczności,

najniższe pokłony,

przymilne uśmiechy,

gdyż bez Ciebie

nasze życie jest

jest do... 

(tu indywidualne dopowiedzenia)

 

Informacje o pogrzebie przekażemy wkrótce